Neysluvķsitalan er ofmetin

Neysluvķsitalan er ofmetin sem verkfęri til aš męla veršbólgu. Svo viršist sem langflestir, eša nįnast allir, taki śtreikning neysluvķsitölu sem óvefengjanlegum hlut og samžykki hękkun lįna sem af henni leišir skilyršislaust og įn umhugsunar. Žetta er skrķtiš mišaš viš žį hagsmuni sem undir liggja.

Neysluvķsitalan męlir hękkun į įkvešinni vörukörfu. Hśn er vķša notuš sem nįlgun į veršbólgu žvķ ķ stórum hagkerfum skeikar yfirleitt ekki miklu milli veršbólgu og aukningar į neysluvķsitölu. Žaš er žó višurkennd stašreynd aš neysluvķsitalan MĘLIR EKKI veršbólgu. Hśn er eingöngu nįlgun og hér į Ķslandi er hśn lķklega fremur léleg nįlgun.

Śtreikningur į neysluvķsitölu er lķka żmsum erfišleikum hįšur og margar mismunandi ašferšir eru notašar til aš reikna śt vķsitöluna. Žessar ašferšir gefa MISMUNANDI NIŠURSTÖŠUR. Yfirleitt eru žęr ašferšir mest notašar sem eru hagkvęmar ķ framkvęmd. Svo er einnig hér į landi. Žęr ašferšir ŻKJA VERŠBÓLGUNA, ž.e.a.s. reikna śt hęrri nišurrstöšu en rétt er. Žetta er unnt aš sannreyna meš žvķ aš bśa til dęmi žar sem verš į vörum er lįtiš hękka į įkvešin mįta og reikna sķšan nįkvęmlega śt hver veršbólgan er og loks reikna śt neysluvķsitölu hvers tķma meš nśverandi ašferšum. Nišurstaša neysluvķsitölunnar veršur HĘRRI en raunveruleg veršbólga. Žetta er óumdeilt og mį lesa um ķ riti Alžjóšlegu Vinnumįlastofnunarinnar, en hśn hefur umsjón meš samręmingu į śtreikningi neysluvķsitölu (CPI consumer price index).

Notkun neysluvķsitölu eins og hér į landi til aš vertryggja lįn EYKUR einnig veršbólgu.

Ferliš er svona: Veršbreytingar eiga sér staš -> reiknuš er vķsitala sem żkir veršbólguna -> lįn eru hękkuš ķ samręmi viš nišurstöšur -> stżrivextir eru hękkašir til aš höndla vķsitöluna -> veršlag hękkar til aš höndla vķsitöluhękkunina

Žetta er vķtahringur sem hefur meš žaš aš gera aš neysluvķsitalan er misnotuš hér į landi. Žaš er gert vegna žess aš vķstalan er notuš erlendis sem sęmilega traust tól til aš nįlga męlingu į veršbólgu. Hér į landi er misnotkun neysluvķsitölu ein helsta įrįs į krónuna sem gjaldmišil.

Hér į landi ęttu aš vera 2 eša fleiri ašilar sem gera óhįša śttekt į śtreikningi neysluvķsitölu, t.d. meš žvķ aš reikna sķna eigin neysluvķsitölu til samanburšar. Hagstofan ętti aš leišrétta neysluvķsitölu afturįbak mišaš viš nżjar neyslukannanir. Varasamt er aš verštryggja lįn mišaš viš neysluvķsitölu. Fasteignalįn ętti aš verštryggja mišaš viš fasteignavķsitölu. Sešlabankinn ętti ekki aš miša viš neysluvķsitölu heldur peningamagn ķ umferš.

Neysluvķsitalan er ofmetin sem verkfęri į Ķslandi. Hśn er einnig ofmetin mišaš viš raunverulega veršbólgu. Notkun neysluvķsitölu żtir undir veršbólgu og dregur žar meš śr žrótti efnahagslķfsins og fęrir eignir frį skuldurum til fjįrmagnseiganda.

Hvers vegna er enginn hagfręšingur aš rannsaka žetta?

Hvaš segja samtök heimilanna og atvinnulķfsins? Hvaš segir rķkisstjórnin?

Nęst žegar žś fęrš greišslusešil af lįninu žķnu žar sem fram kemur aš höfušstóll og afborganir hafi hękkaš svo og svo mikiš frį upphafi mišaš viš neysluvķsitölu, žį skaltu spyrja žig: er žetta rétt? Er žetta rétt męling. Eru forsendur Hagstofu fyrir śtreikningi vķsitölunnar réttar? Hefur lįniš virkilega hękkaš svona mikiš? Hversu mikill hluti hękkunarinnar er til kominn vegna misnotkunar į neysluvķsitölunni? Er žaš rétt aš žś sem greišandi žurfir aš bera skašann af ófullkomnum męlingarašferšum Hagstofunnar?


mbl.is Erfiš vķsitölumęling ķ kreppu
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Haraldur Baldursson

Žaš er hreinn glępur aš neysluvķsitalan skuli hafa svon arķk įhrif sem raunin er. Ef til dęmis notast yrši viš launavķsitöluna meira en gert er og žį helst fyrir hśsnęšislįn liti dęmiš öšruvķsi śt. Žaš mętti til dęmis halda verštryggingunni inni...verštryggingin er ekki alslęm, nema fyrir žęr sakir aš hśn er meš rangt višmiš....meira um žaš hér

Haraldur Baldursson, 19.5.2009 kl. 10:21

2 Smįmynd: Žorsteinn Helgi Steinarsson

Śr handbók ILO um śtreikning į vķsitölum: "2. 17 Creditors receiving interest payments do not consist only of households, of course. In any case, the purpose of index-linking interest is not to maintain the standard of living of the creditors but rather to maintain their real wealth by compensating thcm for the real holding, or capital. losses on their loans incurred as a result of general inflation. A CPI may not be the ideal index for this purpose hut may be used by default in the absence of any other convenient index a point discussed further below."  “2.36 Despite the obvious limitations of a CPI as a measure of general inflation, it is commonly used by governments and central banks to set inflation targets. Similarly, it is interpreted by the press and the public as the ultimate measure of inflation. Although governments and central banks are obviously well aware of the fact that the CPI is not a measure of general inflation, a number of factors help to explain the popularity of the CPI. and these are discussed below. “ “Most countries have deliberately adopted a policy of not revising the index once it has been published. This makes it more attractive for many purposes, especially those with financial consequences such as indexation. The lack of revisions may perhaps create a somewhat spurious impression of certainty, but it also seems to enhance the credibility and acceptability of the index.” 

Sjį: http://www.ilo.org/public/english/bureau/stat/download/cpi/ch2.pdf

 

“1.32 In practice. however, statistical offices do not calculate Laspeyres or Paasche indices but instead usually calculate Lowe indices as defined in equation (1. 1). The question then arises of how the Lowe index relates to the Laspeyres and Paasche indices. It is shown in the text of Chapter 15, and also in Appendix 15.2, that if there are persistent long-term trends in relative prices and if the substitution effect is operative, the Lowe index will tend to exceed the Laspeyres. and therefore also the Fisher and the Paasche indices. Assuming that period b precedes period 0, the ranking under these conditions will be:
Lowe >= Laspeyres >= Fisher >= Paasche

Moreover, the amount by which the Lowe exceeds the other three indices will tend to increase, the further back in time period h is in relation to period 0.” "1.114 Chapter 19 presents some numerical examples using an artificial data set. The purpose is not to illustrate the methods of calculation as such, but rather to demonstrate how different index number formulae can yield very different numerical results. Hypothetical but economically plausible prices, quantities and expenditures are given for six commodities over five periods of time. In general, differences between the different formulae tend to increase vith the variance of the price relatives. They also depend on the extent to which the prices follow smooth trends or fluctuate. "


"1.115 The numerical results are striking. For example, the Laspeyres index over the five periods registers an increase of 44 per cent while the Paasche falls by 20 per cent. The two commonly used superlative indices. Tornqvist and Fisher, register increases of 25 per cent and 19 per cent respectively, an index number spread of only 6 points compared with the 64-point gap between the Laspeyres and Paasche. when the indices are chained, the chain Laspeyres and Paasche indices register increases of 33 per cent and 12 per cent respectively, reducing the gap between the two indices from 64 to 21 points. The chained Törnqvist and Fisher indices register increases of 22.26 per cent and 22.24 per cent respectively, being virtually identical numerically. These results show that the choice of index formula and method does matter."

 Sjį: http://www.ilo.org/public/english/bureau/stat/download/cpi/ch1.pdf 

Žorsteinn Helgi Steinarsson, 19.5.2009 kl. 10:38

3 Smįmynd: Tómas Ibsen Halldórsson

Upphaflega voru ķbśšalįn, sem hét žį Byggingarsjóšur rķkisins (ef ég man rétt), verštryggš aš hluta til, kannski 25 eša 50% af vķsitölunni, var byggingavķsitala notuš viš žį śtreikninga.  Önnur lįn voru yfirleitt óverštryggš.  Menn fengu vķxillįn ķ bönkum og greiddu nišur eftir getu, framlengdu vķxlinum ķ einn, tvo eša žrjį mįnuši og borgušu vexti af eftirstöšvum vķxilsins til nęsta gjalddaga.  Į žessum tķma voru innlįnsvextir mjög lįgir, gjarnan vel innan viš fimm prósent, veršbólga var hį og uršu eignir innlįnseigenda aš engu į skömmum tķma.  Žį var brugšiš į žaš rįš aš setja į stofn verštryggingu og til varš lįnskjaravķsitala.

Verštryggingin įtti aš višhalda raunvirši eigna innlįnseigenda og śtlįnum bankanna.  Žaš sem hefur hinsvegar gerst er aš verštryggingin er komin langt frį ętlušu hlutverki sķnu.  Žaš sem verštryggingin gerir fyrst og fremst er aš višhalda eigum bankanna og gott betur.  Manni dettur stundum ķ hug aš śtreikningur vķsitalna sé geršur ķ žįgu bankanna.  Til višbótar viš verštrygginguna hafa bankarnir einnig leyft sér aš taka himinhįa vexti.  Talandi um belti og axlabönd, žį er žetta einmitt gott dęmi um slķkt.

Verštryggingin hefur gengiš of langt og vextir eru of hįir.  Žeir sem borga eru lįntakendur, en įšur fyrr voru žaš innlįnseigendur.  Viš viršumst vera vön žvķ aš flakka öfganna į milli ķ žessum efnum sem og öšrum.

Tómas Ibsen Halldórsson, 19.5.2009 kl. 11:51

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband