Partnership banking

Ekki er haft fyrir žvķ ķ fréttinni aš skżra śt žessi nżju slagorš: "Partnership banking" sem hljólma svo jįkvęš. Smį leit į netinu skilar žessari merkingu:

Bankinn veitir fyrirtęki (eša stofnun) lįn og fyrirtękiš veitir bankanum upplżsingar um starfsmenn sķna svo bankinn geti snišiš beina sölustarfsemi sķna aš hverjum og einum starfsmanni žegar kemur aš lįnatilbošum.

Nś hef ég ekki séš hvernig Kvika skilgreinir sķtt "Bankasamstarf" (mķn žżšing), en sś lżsing er vęntanlega meš svipaša merkingu. Ég ętla alla vega aš gefa mér žaš žar til annaš kemur ķ ljós.

Žetta er sem sagt nż og enn beinni markašssetningarleiš fyrir bankann en įšur til aš selja óumbešnar bankažjónustur til śtvalinna einstaklinga.

Hér vakna nokkrar spurningar:

  • Hvaša upplżsingar lętur višskiptavinurinn (fyrirtękiš eša stofnunin) bankanum ķ té um starfmenn sķna? Fylgja t.d. launaupplżsingar?
  • Er žetta skilyrši fyrir lįnveitingu frį Kviku til višskiptavinarins eša hagnast fyrirtękiš į žvķ aš veita žessar upplżsingar (t.d. ķ formi lęgri lįntökukostnašar)?
  • Hversu gegnsę veršur žessi upplżsingaveita?
  • Hafa starfsmenn ekkert um žetta aš segja?
  • Er žetta ķ samręmi viš persónuverndarlög?

Ég vil ekki gefa mér aš "Bankasamstarf" sé óhagstętt fyrir starfsmenn fyrirtękjanna sem žarna verša skotmörk markašsdeilda bankanna. Vęntanlega fį "žeir heppnu" ómótstęšileg tilboš sem žeir eiga erfitt meš af hafna.

Saga bankastarfsemi hér heima og erlendis gefur žó tilefni til aš vera į varšbergi gagnvart bönkunum og žeirra markašssetningu.


mbl.is MP Straumur veršur Kvika
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Hér er mikiš um mikiš frį miklu til mikils

Menn henda miklu af einhverju


mbl.is Ķslendingar henda miklu af raftękjum
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

En hverjir borga skatt sem lagšur er į önnur fyrirtęki en banka?

Verš aš taka undir orš Vilhjįlms aš bankarnir hegša sér óįsęttanlega, en skil hinsvegar ekki alveg rökin fyrir žvķ af hverju bankar borgi ekki skatt eins og önnur fyrirtęki.


mbl.is „Bankarnir hegša sér óįsęttanlega“
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Menningarbyltingin į Ķslandi

Aš żmsu leyti viršist įstandiš į Ķslandi minna į hina svoköllušu Menningarbyltingu ķ Kķna. Atburši sem einkenndust af myndun alls kyns grasrótarhreyfinga, oft undir merkjum Rauša varšlišsins sem beindu spjótum sķnum aš öllu žvķ sem tališ var borgaralegt. Milljónir manna voru ofsóttar. Mao viršist hafa komiš žessar hreyfingu af staš en ekki beinlķnis stutt hana, enda sį hann hana fyrst og fremst sem verkfęri til aš styrkja eigin völd. Aš lokum var hśn bęld nišur meš valdi.

Ķ Menningarbyltingunni var rįšist gegn žeim sem unnu ķ stjórnsżslunni, fyrirtękjaeigendum, menningarveršmętum og fl. Einstaklingar vor žvingašir til aš koma fram meš sjįlfsgagnrżni af aušmżkt. Efnt var til mótmęla til aš bola einstaklingum frį og jafnvel taka žį af lķfi į götum śti. Žetta įtti einnig viš um einstaklinga innan Kommunistaflokksins, enda gat žaš hentaš Mao vel. Allir įttu aš hugsa eins og rétt eins og varšlišiš skilgreindi žaš. Allir įttu aš gagnrżna alla og tilkynna um frįvik frį rétthugsuninni. Börn įttu aš tilkynna foreldra sķna ef svo bar viš. Allir įttu aš uppfylla višmiš um hinn fullkomna byltingasinnaša alžżšumann. Allt var žetta gert ķ nafni réttlętis sem minnir į žaš aš ofbeldi er nįnast alltaf réttlętt af žeim sem beita žvķ. Upp undir 3 milljónir manna misstu lķfiš ķ žessari Menningarbyltingu.

Hér į Ķslandi eru atburširnir aušvitaš og sem betur fer ekki eins öfgakenndir og ķ Kķna, en mörg einkenni žjóšfélagsumręšu og stjórnmįlažróunar sķšustu įra bera svip af Menningarbyltingunni. Sama į viš um żmsar uppįkomur sem tengjast ķslenskri menningu er viršist oršin blóraböggull fyrir alls sem vont er og hindrun fyrir žróun ķ įtt aš draumarķkinu. Žaš aš vilja hlśa aš žvķ sem er ķslenskt er beinlķnis óęskilegt og žeir sem žaš vilja eru śtskśffašir af mśgnum og frammįmönnum varšlišanna. Vettvangurinn fyrir įtökin er fjölmišlar, bloggmišlar og Austurvöllur.

Menningarbyltingin ķ Kķna hafši mikil skašleg įhrif, stjórnmįlalega, félagslega og menningarlega, en ekki sķst efnahagslega. Žetta reyndist bylting fyrir hiš ómenningarlega, stöšnun og kśgun.

Vonandi verša ekki of mikil skašleg įhrif af hinni ķslensku Menningarbyltingu.


Hvernig varš Detroit gjaldžrota?

Rakst į įhugaverša grein um Detroit.

Žaš er įhugavert aš skoša sögu skuldasöfnunar og skattheimtu ķ borginni sem óx til žess aš verša fimmta stęrsta borg Bandarķkjanna eftir strķš og hversu samdrįtturinn varš mikill og langvarandi.

Žarna uršu óeiršir og aukning glępa, en spurningin er hvaš er orsök og hvaš er afleišing. Voru óeirširnar orsök hnignunar borgarinnar (efnahagsins) eša var žvķ öfugt fariš?

Žaš er ljóst aš eftir strķšiš dróst framleišsla žarna hratt saman enda ekki lengur žörf į öllum žeim bśnaši sem žarna var framleiddur til hernašar. Pantanir frį hernašaryfirvöldum ķ Bandarķkjunum og Bretlandi uršu fęrri.

En borgaryfirvöld og fyrirtęki į stašnum viršast hafa brugšist rangt viš. 

Fyrirtękin tóku aš spara mešan žau bišu eftir žvķ aš eftirspurn ykist į nż. Borgaryfirvöld hękkušu skatta og söfnušu skuldum. Milli įranna 1975 og 1985 viršast žeir vera aš fara aš nį tökum į mįlunum og skuldir lękka. Žaš hęgir į samdrętti ķ tekjum og žęr aukast jafnvel nokkuš ķ lok tķmabilsins.

Bjartsżnin tekur viš og borgin tekur į sig nżjar skuldir til aš fį nżja Chrysler verksmišju ķ borgina. Žrįtt fyrir nżja verksmišju, fjįrfestingu (skuldaaukningu) og hękkun skatta žį dragast tekjur saman ķ kjölfariš. 

Samkeppni kemur frį Japan og Evrópu sem njóta žess aš Bandarķkjadollarinn stóš hįtt enda gengi hans mišaš viš stöšu fjįrmįlakjarnans į austursröndinni og išnašar og žjónustu į vesturströndinni. Detroit var ekki samkeppnihęf į žvķ gengi.

Sķšan rįšast žeir ķ ęvintżralega fjįrmįlagjörninga (enn meiri skuldir) til aš "endurskipuleggja" lķfeyrisskuldbindingar og allt fer śr böndunum.

Nś er borgin gjaldžrota.

Borgin (mišbęrinn) er eins og draugabęr. Bśiš aš jafna fjölda hśsa viš jöršu og eftir standa hśs į stangli viš götur meš tómum lóšum žar sem įšur var žétt byggš.

Afleišing af fjįrmįlaflótta (skorti į fjįrfestingu), of mikilli skattheimtu og skuldasöfnun. Ķ raun skortur į samkeppnishęfni eša getu til aš ašlaga sig žeirri skertu samkeppnihęfni sem žeir upplifšu.

Ekki gįtu žeir fellt gengiš į dollarnum.

Detroit center


Hvaš eru nokkur žśsund milljaršar milli vina?

Žaš er athyglivert aš ķ skżrslu Alžjóšamįlastofnunnar HĶ fyrir SA, ASI og fleiri žį er m.a. fjallaš um afnįm hafta og ašstoš ESB viš aš afnema höftin. Žessi ašstoš felst ķ raun ķ žvķ aš veita Ķslendingum lįn til žess aš unnt sé aš borga śt snjóhengjuna. Žar eru m.a. žessir 960 milljaršar sem eru ķ slitabönkunum. ESB (ašildarlöndin öll) leggja į žaš įherslu aš žetta mįl sé leyst įšur en Ķsland getur oršiš ašili. 

M.ö.o. žį lżtur dęmiš śt žannig aš ef žjóšin bętir viš sig skuldum sem nema rķflega hįlfri žjóšarframleišslu eša meira žį sé hęgt aš halda įfram inn ķ ESB og taka upp evru. Skżrslan segir einungis frį žvķ aš lįn standi til boša og aš žaš sé ekkert hįmark į žeim (sic).

Ekkert kemur fram ķ skżrslunni um hversu ķžyngjandi žetta lįn yrši Ķslendingum ķ afborgunum sem veršur aš teljast mjög undarlegt svo ekki sé meira sagt. 

Lįn af žessu tagi vęri aušvitaš happafengur fyrir kröfuhafa gömlu bankanna. Žetta er ķ raun hagsmunamįl upp į fleiri hundruš milljarša fyrir žį. E.t.v. į bilinu 300-400 milljaršar (sbr. mat um hvaš žurfi aš afskrifa af eignum slitabankanna (10-13%)) auk žess sem žeir gętu fengiš peninginn sinn strax. 

Ķslendingar sętu žį uppi meš žį stašreynd aš hafa borgaš ansi dżran ašgangseyri aš ESB. Lķfskjör žjóšarinnar til framtķšar myndu bera žess merki aš borga žyrfti žetta 1000 milljarša lįn meš vöxtum til baka ofan į allar ašrar skuldir žjóšarinnar sem eru ekki smįar ķ snišum. SĶ metur žessa upphęš jafnvel enn hęrra (yfir 3000 milljarša) ef fé ķslenskra ašila (t.d. lķfeyrissjóša) sem vill śr landi er tališ meš.

Erlendur eigandi aš kröfum ķ gömlu bankana myndi lķklega leggja žaš į sig aš leggja orš ķ belg į Ķslandi žegar kemur aš umręšu um hvort ganga eigi ķ ESB (og lįta Ķslendinga taka 1000 milljarša lįn til aš borga sér) og jafnvel fį einhverja til aš skrifa greinar til aš hafa įhrif į almenningsįlitiš. Erlendi eigandinn gęti jafnvel skrifaš įhrifamönnum ķ sķnu landi til aš bišja žį aš hafa hagsmuni sķna ķ huga žegar kemur aš višręšum viš Ķslendinga.

Slķkur erlendur eigandi, eša jafnvel ķslenskur eigandi sem er sama um hagsmuni žjóšarinnar, myndi vęntanlega ekki verša hrifinn af žvķ ef ašildarumsókn aš ESB yrši dregin til baka.

Žaš er óhugsandi aš žessir ašilar leggi ekki į sig nokkur blaša-, blogg- og bréfaskrif fyrir fleiri hundruš milljarša. Menn hafa gert margt verra fyrir mun minni hagsmuni.

Žaš er merkilegt aš ekki skuli vera fjallaš um žetta mįl ķ fjölmišlum. Hvers vegna ętli žaš sé?


Upptaka evru er ekki ókeypis

Ķ kafla 4.1.2 ķ skżrslunni stendur:

"žaš hefur veriš skżlaus krafa annarra ašildarlanda aš Ķslendingar leysi śr haftavandręšum sķnum įšur en žeir gerast ašilar"

"... embęttismenn Evrópusambandsins ... undirstrika samt sem įšur įvallt tvennt. Ķ fyrsta lagi aš įkvöršun um ašstoš ... hljóti įvallt aš vera tekin į pólitķskum grunni į sķšustu metrunum ķ ašildarvišręšum"

"Ķ öšru lagi nefna žeir žaš aš framkvęmdin sjįlf hljóti įvallt aš vera į įbyrgš Ķslendinga sjįlfra en meš aškomu ... Alžjóšagjaldeyrissjóšsins"

"Įriš 1990 var stofnašur sérstakur sjóšur, svonefndur Macro-Financial Assistance Fund (MFA), til žess aš styšja Evrópusambandslönd viš haftaafnįm meš lausafjįrfyrirgreišslu og/eša bregšast viš alvarlegum vandręšum vegna greišsluflęšis."

"Ef Ķslandi er ętlaš aš afnema fjįrmagnshöft įšur en til ašildar kemur hlżtur MFA- sjóšurinn aš koma til greina sem farvegur fyrir ašstoš sambandsins, enda er žessi sjóšur aš einhverju leyti snišinn til žess aš ašstoša tilvonandi ašildarrķki viš afléttingu fjįrmagnshafta"

Nś liggur fyrir aš höftin į Ķslandi eru vegna greišsluflęšisvanda. Okkur stendur žvķ til boša aš taka lįn til aš leysa žann vanda. Žaš lįn er vęntanlega upp į um 1000 milljarša eša meira mišaš viš eignir žrotabśanna ķ ķslenskum krónum. Mat Sešlabanka Ķslands į žvķ hversu mikill peningur vill frį landinu er reyndar vel yfir 3000 milljarša.

"Ef afnįmsferlinu vęri aftur į móti leyft aš frestast fram yfir žann tķma žegar Ķsland fengi fulla ašild myndi landiš öšlast rétt į ašstoš frį svoköllušum greišslujafnašarhjįlparsjóši, sem getiš er sérstaklega um ķ 143. gr. sįttmįlans um starfshętti Evrópusambandsins. Žessum sjóši er ętlaš aš bregšast viš greišslujafnašarvandamįlum žeirra ašildarrķkja sem ekki hafa enn tekiš upp evruna. Sjóšurinn hefur 12 milljarša evru hįmark į śtlįnum og er lķkt og MFA-sjóšnum ętlaš aš vera višbót viš lįnafyrirgreišslu Alžjóšagjaldeyrissjóšsins og hluti af prógrammi AGS. Žetta er sjóšur meš žjįlli stofnskrį og žvķ aušveldara aš lįna śr honum meš litlum fyrirvara. Įriš 2008 leitušu žrjś ašildarlönd ašstošar žessa sjóšs, žaš er Ungverjaland, Lettland og Rśmenķa, til žess aš bregšast viš miklu fjįrmagnsśtstreymi."

"Fęrsluvandamįliš hverfur viš upptöku evru, žar sem landiš veršur hluti af mun stęrra myntsvęši og ķslenskar fjįrmagnsfęrslur munu ekki hafa nein įhrif į gengi evrunnar. Auk žess žurfa engin gjaldeyrisskipti aš koma til ef fęrslurnar eru innan evrusvęšisins. Žó er ekki žar meš sagt aš miklir fjįrmagnsflutningar frį landinu verši įtakalausir, žar sem ķslenskar fjįrmįlastofnanir gętu fundiš illa fyrir žvķ aš missa frį sér mikiš lausafé. Viš žeim vandamįlum er žó hęgt aš bregšast meš öšrum hętti, s.s. lausafjįrašstoš frį Sešlabankanum sem fjallaš er betur um ķ kafla 4.4. hér aš nešan."

Hér er sagt aš "fęrsluvandamįliš" hverfi viš upptöku evru. Skömmu sķšar er sagt: "ķslenskar fjįrmįlastofnanir gętu fundiš illa fyrir žvķ aš missa frį sér mikiš lausafé". Vandamįliš var žvķ varla horfiš meš upptöku evrunnar. 

Svo er bent į ašrar lausnir ķ kafla 4.4. Žaš er hins vegar enginn kafli 4.4. ķ skżrslunni. 


Nokkrar hugleišingar um uppruna ESB, samkeppnishęfni Žżskalands, hugsjónir og almenna umręšu.

Kola- og stįlsambandiš (ECSC 1951) er upphaf ESB. Markmišiš var aš tryggja sameiginlegan markaš fyrir žessar tvęr aušlindir Žżskalands og Frakklands (sem voru grunnurinn aš efnahagslegum styrk žeirra) og žar meš aš leggja grunninn aš friši og velmegun. 

Kenningin var sś aš heimsstyrjaldirnar tvęr hefšu veriš vegna barįttu um aušlindir fyrst og fremst (ekki fyrst og fremst um hugmyndafręši).

Grunnurinn er sem sagt sameiginleg stjórnun į aušlindum, en t.d. veišar Spįnverja og fleiri žjóša ķ breskum sjįvarmišum er dęmi um sameiginlega nįlgun ķ žessi mįl.

Žess vegna er žaš mjög įhugaverš afstaša margra ķslenskra ESB sinna aš halda aš viš fįum aš halda okkar aušlindum undanskildum viš inngöngu ķ ESB og/eša aš žegar kemur aš sameiginlegri stjórn aušlindanna aš viš höfum žar eitthvaš vęgi. 

Hitt er svo annaš aš hugmyndir eru ekki alltaf kynntar į žann mįta aš hinn raunverulegi tilgangur komi fram. Hugmyndinni er pakkaš inn ķ fallegar umbśšir svo hśn seljist betur.

Ķ raun mį lķta svo į aš Kola- og stįlsambandiš hafi veriš verkfęri (og hugmynd Frakka) til aš koma stjórn į kola- og stįlišnaš Žjóšverja. Ž.e.a.s. ķ žeim tilgangi aš takmarka möguleika Žżskalands til aš vaxa og verša nż ógn viš friš og stöšugleika ķ Evrópu. Žaš mį žvķ lķta į ESB sem framhald af hersetningu Žżskalands og žeirri įkvöršun Banda(rķkja)manna aš stofna sjįlfstętt rķki ķ V-Žżskalandi (og leyfa žeim aš byrja aš endurvopnast frį 1951). Žašan kom tķmapressan į aš stofna ECSC. Frį kynningu Schuman (utanrķkisrįšherra Frakka) į hugmyndinni ķ maķ 1950 til formlegrar stofnunnar ķ aprķl 1951 žrįtt fyrir margvķslega andstöšu og aš Bretar voru ekki meš. Tryggja varš aš Frakkar hefšu įhrif į notkun Žjóšverja į sķnum aušlindum žegar hiš nżja rķki var stofnaš og gat fariš aš hervęšast į nż. Bandarķkjamenn höfšu einnig hönd ķ bagga viš stofnun ECSC og kalda strķšiš var ķ fullum gangi. Koreustrķšiš hófst ķ jśnķ 1950 og hafši įhrif į stefnu Bandarķkjamanna varšandi hervęšingu Žżskalands.

Žess mį geta aš kola- og stįlišnašurinn ķ bęši Žżskalandi og Frakklandi voru almennt į móti (óttušust samkeppni og mišstżringu). Žjóšverjar ętlušu aš ganga frį mįlinu ķ janśar 1951 en Bandarķkjamenn žvingušu žį til aš samžykkja tillögur Frakka (skipta upp stóru stįlrisunum ķ Žżskalandi og sameiginlega yfirstjórn aušlinda).

Žaš mį deila um hversu vel hefur tekist til varšandi sameiginlegu stjórnina į aušlindunum og einnig hvort tekist hafi aš halda Žżskalandi ķ skefjum og hindra óstöšugleika ķ Evrópu.

Aš mörgu leyti mį segja aš žetta hafi tekist įgętlega framan af en fór aš verša erfišara žegar A- og V-Žżskaland sameinušust og sķšar žegar evran var tekin upp.

Žaš sem mörgum mönnum (öšrum en t.d. Žjóšerjum og Bretum) yfirsįst žegar evran var tekin upp er aš sameiginleg mynt styšur undir kjarnann, en ekki jašarinn. 

Žjóšverjar vor nżbśnir aš sameinast austur-Žżskalandi žar sem austu- og vesturžżsku mörkin voru sett į gengiš 1:1. Įhrifin af žvķ voru aš austur-Žżskaland var ekki samkeppnishęft og V-Žżskaland tók yfir. Įhrifin voru lķka žau aš sameiginlega D-markiš varš lęgra virši en ella og žaš żtti undir aukinn śtflutning žżskra išnašarvara. 

Svo kom evran til skjalanna og žar sįu Žjóšverjar sé leik į borši. Žeir voru kjarninn ķ efnahagnum og ef žeir hefšu minni veršbólgu en hinir žį myndi sameiginleg mynt styšja undir samkeppnishęfni Žżskalands utan ESB og jafnframt myndu lönd innan ESB fį ķmyndašan kaupmįtt til aš kaupa meira af Žżskalandi.

Žar til stund sannleikans rann upp og ķmyndin hvarf. Kaupmįttarleysiš varš öllum augljóst.

Žegar žar er komiš žurfa jašarsvęšin aš flytja śt fólk til Žżskalands. Og Žżskaland getur keypt upp aušlindir hinna į lįgu verši žvķ žau lönd eru skuldsett og meš takmarkašar tekjur og samkeppnishęfni.

Okkur er holt aš įtta okkur į žessu samhengi. Viš žurfum aš įtta okkur į žvķ aš meš žvķ aš taka upp sameiginlega mynt meš einhverjum öšrum mun sterkari efnahagskjarna erum viš til lengri tķma aš styšja undir žann kjarna og aušlindir okkar munu į endanum renna žangaš.

Eins og ég hef lżst hér žį er upphaflega įstęša og grunnhugmyndin sem leiddi til ESB sś aš hafa stjórn į efnahagslegum styrk Žżskalands. Žeirri hugmynd var fundinn stašur ķ ECSC og hśn kynnt undir įhrifum frį jįkvęšum hugsunum żmissa heimspekinga og stjórnmįlamanna um sameiningu og friš.

Meš tķmanum gleymdist hin upprunalega įstęša og hin jįkvęša ķmynd og hugsjón sem nżtt var til kynningar į arftökum ECSC tók yfir. Žannig hefur hugsjóninni um friš og jafnrétti veriš beitt fyrir vagninn žegar kemur aš žvķ aš kynna ESB og fį fólks til stušnings.

Žetta er jįkvęš og falleg hugsjón og eitthvaš sem allir vilja styšja.

En žaš er meš žessa hugsjón eins og margar ašrar aš žęr geta ķ framkvęmd oršiš yfiržyrmandi og jafnvel snśist upp ķ andhverfu sķna. 

Móšurįst, ęttjaršarįst og verndarhyggja eru allt dęmi um hugsjónir og jįkvęša strauma sem geta oršiš til ills ef žeim er ekki sett mörk. Ekki vegna žess aš žau sé slęm ķ ešli sķnu heldur vegna žess aš ekki er hęgt aš stigmagna žau ķ hiš óendanlega. 

Žaš aš gagnrżna framkvęmd į einhverju śt frį žvķ aš nóg sé komiš, er ekki sama og aš gagnrżna hugsjón sem beitt er innan marka. Į žessu tvennu veršur aš gera greinarmun.

Fólk getur haft mismunandi skošanir og smekk į žvķ hvar mörkin eiga aš liggja. En žegar fariš er aš nota hugsjónirnar sem einhvers konar merkimiša sem eru 100% jįkvęšir eša 100% neikvęšir ķ umręšunni um einhver mįlefni žį veršur erfitt aš meta stöšuna į yfirvegašan mįta.  

Žess vegna er ekki hęgt aš meta ašildarumsókn ķ ESB meš žvi aš stilla upp t.d. ęttjaršarįst į móti įst į friši og jafnrétti.  

Žaš eina sem fęst śt śr slķku er skrķpaleikur žar sem hvor ašilinn um sig keppist viš aš gera hinn ašilann sem fįranlegastann og hengja hann upp sem svikara viš einhverja hugsjón.

Nokkrar heimildir:

ECSC treaty

The theory and reality of ECSC

Shuman plan

 


Fróšlegt aš fylgjast meš hvernig Kżpur reišir af

Kżpverjar eru aš byrja aš afnema höftin. Žeir eru meš evrur og žess vegna eru höftin hjį žeim ekki bundin viš gjaldmišilinn sjįlfan (ž.e.a.s. skipti yfir ķ ašra gjaldmišla) heldur į allar millifęrslur ķ bönkum. 

Į Kżpur er stór snjóhengja (m.a. rśssneskt fé sem vill śt. Įętlaš um 15 milljaršar evra af um 70 milljöršum ķ kerfinu). Žar mį ekki fęra fé į milli banka eša taka stórar fjįrhęšir śt. Žar er skattur į innistęšur til aš draga śr snjóhengjunni (9,9% į allar innistęšur yfir 100.000 og 6,75% į innistęšur undir žeirri fjįrhęš). Samt (žrįtt fyrir höft) hafa žeir misst um 30% af innistęšum śr landi. Og enginn veit hve mikiš fer žegar (og ef) höftum veršur aflétt. Hętt er viš vantrausti į bankana og bankaįhlaupi. Žaš er enn rętt um žaš aš lįta bankana fara ķ žrot. Žaš er alla vega ljóst aš ef erlendir ašilar jafnt sem innlendir ašilar fęra fé sitt śr kżpverskum bönkum til t.d. žżskra banka žį veršur erfitt aš halda žessum bönkum starfhęfum.

Kżpurbśar eru enn aš ķhuga śrsögn śr evrunni til aš endurheimta samkeppnishęfni sķna. En žaš veršur žeim dżrt og er eiginlega yfirlżsing um gjaldžrot. Eitt er vķst aš Kżpur er bara rétt aš byrja aš sjį afleišingar kreppunnar. Žvķ er spįš aš stęrsti skellurinn verši ķ įr (atvinnuleysi og samdrįttur ķ žjóšartekjum).

Afnįm hafta į Kżpur nś er ķ raun sambęrilegt viš žaš aš taka fyrir nefiš og hoppa śr ķ djśpu laugina. Žeir hafa aušvitaš veriš aš undirbśa žaš um nokkurt skeiš. Žaš veršur fróšlegt aš sjį hvaš gerist.

Sjį m.a. hér:

Cyprus Bank Deposits Plunge By Most Ever During "Capital Controls" Month (Maķ 2013)

Fears grow over Cyprus capital outflow (Mars 2014)

Cyprus to fully lift capital controls within months (updated) (Nov. 2013)

Cyprus: Potential capital outflows and euro-zone outflow explained (April 2013)

P.S. Eins og į Kżpur žį viršist fólk hér į landi ekki gera sér grein fyrir žvķ hvaš gagn žaš er sem höftin eiga aš gera. Menn sjį einungis ókostina (sem eru margir). En höftin hér eru aš įstęšu, nefnilega žeirri aš viš erum ekki bśin aš gera upp afleišingarnar af hruninu sem mį draga saman undir nafninu "snjóhengjan". Viš höfum ekki enn getaš tekiš fyrir nefiš og hoppaš śt ķ djśpu laugina. Žaš fer vonandi aš gerast eftir góšan undirbśning. Žaš veršur lķka fróšleg reynsla.


mbl.is Dregiš śr fjįrmagnshöftunum
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Ķ framhaldi af ręšu Hilmars Péturssonar į Išnžingi

Hilmar Pétursson hélt skemmtilega ręšu į Išnžing aš vanda. Hann fer žar yfir ęvintżralega sögu CCP og fjallar um ķslensku krónuna. 

Aš hans mati (og hann vitnar žar m.a. ķ föšur sinn) žį er ķslenska krónan orsakavaldur ķ mörgum žeim hremmingum sem hans fyrirtęki (og vęntanlega žjóšin öll) hefur lent ķ.

Ég er žessu ekki sammįla heldur tel ég aš įstęša hremminganna almennt sé:

  • Slęleg stjórn efnahagsmįla
  • Slęleg peningastjórn (stjórn raunvaxtasigs og śtlįnaaukningar)
  • Innri og ytri įföll sem hafa meš hvorugt ofangreint aš gera svo sem breytingar į fiskgöngu, olķukrķsa eša versnandi višskiptakjör 
Ég tel jafnframt aš meš žvķ aš gera krónuna aš eins konar geranda (ķ staš fórnarlambs meš žjóšinni), žį sé veriš aš leiša umręšuna į villigötur og draga athyglina frį hinum raunverulega vanda sem hrjįir okkur nśna. Meš žvķ aš greina vandan rangt žį eru dregnar rangar įlyktanir.
 
Vandi okkar nśna er aš mķnu mati afleišingarnar af bankahruninu 2008 og lżsa sér ķ miklum skuldavanda, gjaldeyrisvanda og samdrętti ķ žjóšartekjum. Sį vandi heldur gengi, žjóšartekjum og kaupmętti nišri. Krónan er žar fórnarlamb, en jafnframt verkfęri til aš takast į viš stöšuna.
 
Žetta skżri ég nįnar ķ lengra mįli ķ višhengdu skjali: Um orsakir og afleišingar.

Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

Leišsögn um Ķsland

Ég śtskrifašist voriš 2012 sem leišsögumašur. Įhugi stendur til aš stunda gönguleišsögn meš smęrri hópa, helst ķ lengri feršum en ég veit fįtt skemmtilegra en aš ganga um landiš og žį er ekki verra aš hafa af žvķ tekjur samhliša skemmtuninni. Einnig...

Munur į verštryggingu og Verštryggingunni

Umręšan um verštrygginguna veršur aldrei markviss nema greinarmunur sé geršur į verštryggingu sem hugtaki og Verštryggingunni eins og hśn er śtfęrš į Ķslandi. Hiš fyrra er skynsamlegt mešan hiš sķšara er glępsamlegt og byggir į žeirri hugsa naskekkju aš...

Um IceSave

Um IceSave Sigurinn ķ IceSave deilunni fór fram śr björtustu vonum. Hann er algjör. ESB og ESA lįtin borga mįlskostnaš Ķslendinga. Žetta eru aušvitaš fagnašarefni fyrir alla žjóšina. Einnig fyrir skattborgara ķ öšrum löndum, lķka Bretlandi og Hollandi....

Hękkun śr um 1500 ķ yfir 2300 milljarša sķšan ķ įrslok 2008

Um 800 milljarša hafa lķfeyrissjóširnir hagnast sķšan ķ hruninu. Žessi hękkun er aš miklu leyti til komin vegna śtfęrslu verštryggingarinnar. Nś berast fréttir af žvķ aš hękkanir gjalda ķ fjįrlagafrumvarpi hękki neysluvķsitöluna og fęri meiri peninga frį...

Sumir fį en ašrir ekki ...

Ég er ekki į móti žvķ aš greidd séu listamannalaun, en ég vil aš žau fari žangaš sem žörf er į og til er unniš. M.ö.o. žį žykir mér óžarfi aš aušmenn eša tekjuhįir fįi žessi laun sem auka bónus frį skattgreišendum. Mér sżnist svona fljótt į litiš aš...

Lķfeyrissjóširnir taka of stóran skammt (af žjóšarkökunni)

Myndin “The meaning of life” eftir Monty Python hópinn var sżnd ķ sjónvarpinu nżlega. Žetta er ansi sśrrealķsk mynd sem erfitt er aš skilja. Eitt atriši ętti žó aš vera aušskiljanlegt sjįlfhverfu kynslóšinni svoköllušu en žaš er atrišiš į...

Segjum NEI til aš fį umföllun um mįliš

Žaš er sorglegt aš horfa upp į žessa tilheigingu til aš žröngva aš mörgu leyti įgętum en samt stórgöllušum drögum ķ gegn įn umręšu. Žaš veršur aš segja NEI til aš tryggja aš žetta fįi einhverja umręšu į Alžingi. Sjį meira hér . Įróšur jį-sinna um aš jį...

Gylfi žarf aš fara aš hugsa sķn mįl

"Gylfi sagši aš margir hefšu einblķnt į žaš aš meš žvķ aš afnema verštryggingu muni hagsmunir venjulegs mešaltekju fólks verša tryggšir. „Ég er ekki sammįla žvķ, mįliš er miklu flóknara en svo aš žaš verši leyst į einfaldan hįtt, en geri mér...

Gagnrżni į grein Gylfa Arnbjörnssonar

Gylfi Arnbjörnsson fjallar um žaš hvort žįtttaka ķ myntsamstarfi (upptaka evru) leiši til aukins atvinnuleysis ķ pistli į Pressunni . Žar fer hann yfir nokkur lķnu- og sślurit mįli sķnu til stušnings og kemst aš žvķ aš krónan verji ekki Ķslendinga gegn...

Alžingi žarf aš fara yfir stjórnarskrįrdrögin og lagfęra

Žvķ mišur er żmislegt ķ žessum stjórnarskrįrdrögum sem žarfnast umfjöllunar sbr. śttekt mķna į drögunum .

Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband