Leiðrétting á skuldabyrði

Jæja., ég get ekki lengur orða bundist.

Enn á ný er farið af stað í þeim tilgangi að 'sanna' með aðstoð sérfræðinga að ekkert sé hægt að gera fyrir heimilin. Og kostnaðurinn mundi allur lenda á ríkinu. Ekki viljum við það. Málið dautt.

Eða hvað?

Er hægt að hugsa sér lausn sem ekki lendir á ríkinu? Jafnvel lausn sem skilar aukinni veltu í þjóðfélaginu og eykur því hagvöxt, atvinnu og tekjur ríkisins?

Já það er hægt.

Hér er sú lausn (sjá viðhengi). Skráin er 10 MB.

Ég kalla hana Uppgreiðsluleiðina. E.t.v.ætti frekar að kalla hana Endurfjármögnunarleiðina.

Hún er í samræmi við núverandi reglur og lög. Einnig í samræmi við samninginn við AGS. Hægt er að útfæra hana á mismunandi máta og sú tillaga sem hér er sett fram er einungis ein útfærsla. Hún tekur fyrst og fremst á þeim umfram kúf sem hrunið olli í skuldum heimilanna (gagnast minna þeim sem voru illa settir fyrir hrun). Hún felur ekki í sér óbærilegar byrðar á lífeyrissjóðakerfið eða ríkissjóð. Hún felur í sér aðkomu Seðlabanka en enga nettó peningaprentun. Byrðarnar eru færðar á bankana en á mót kemur að bankarnir eru með afleiðingar byrða heimilanna hvort eð er og þeir geta brugðist við (velt auknum kostnaði út í verðlag á sinni vöru). Bankarnir eiga enga kröfu á ríkið ef þessi leið er farin.

 

P.S. 

Ath. dagsetningarnar á skjalinu. Þessi hugmynd var kynnt ráðamönnum árið 2009 og aftur 2010. Segi e.t.v. þá sögu seinna. Í stuttu máli: það var ekki áhugi á að taka á málinu. Eins og einn aðili sagði orðrétt: "Mitt hlutverk er ekki að finna lausnir heldur að reikna ákveðin dæmi". 

Æfingar ríkisstjórnarinnar virðast einungis ganga út á það að sanna að ekkert sé unnt að gera. 

Skrár tengdar þessari bloggfærslu:

• Leiðrétting á skuldabyrði. Uppgreiðsluleiðin.

Snillingur fallinn frá

Menn eins og Steve Jobs eru fágætir. Hann bjó yfir einstökum hæfileikum til að skapa nýja hluti og fékk tækifæri til að nýta þessa hæfileika. Á tímabili var reyndar reynt að setja hann til hliðar eins og iðulega er gert með snillinga sem vilja taka áhættu og skapa eitthvað nýtt. Slík sköpun er litin hornauga af þeim sem meta allt út frá kostnaði og eru blindir á möguleikana. Sem betur fer fékk Steve Jobs að koma til baka og fékk hann svigrúm til að láta drauma sína rætast til hagsbóta fyrir allan heiminn. Það er sjaldgæft að svoleiðis gerist og því er söknuður að honum gengnum.

Steve Jobs látinn

Fjósarímur

Fréttir undanfarinna ára um innheimtumenn og handrukkara sem ganga hart fram gagnvart skuldunautum urðu mér tilefni til að hafa upp á Fjósarímum Þórðar frá Strjúgi.

Fjósarímur Þórðar Magnússonar á Strjúgi í Langadal í Húnavatnssýslu sem uppi var á síðari hluta sextándu aldar fjalla um aðfarir skuldheimtumanns og skuldara sem takast á í flórnum.

Hér eru Fjósarímur:

1. Hlýt eg enn, ef hlýtt er sögn,
hljóða mýkja strenginn,
gleðja fólk, en gleyma þögn,
glepji fyrir mér enginn.

2. Kvikna verður kvæða grein
af kveiking sónar vessa,
gaman, en ekki græska nein,
gengur mér til þessa.

3. Skemta nokkru skyldugt er
skötnum dökkva grímu;
út af litlu efni hér
eg vil smíða rímu.

4. Mín orð hvorki menn né frúr
mislíka sér láti,
nú skal ljóða nausti úr
Norðra hrinda báti.

5. Efnið máls eg fundið fæ
fyrst í ljóða ranni,
halur einn kom heim á bæ
að heimta skuld af manni.

6. Gerði sá að geyma naut,
sem gjaldið lúka átti,
þegn i fjósi þorna gant
þenna hitta mátti.

7. Skjótt þar hitta skjalda yggr
skuldamann sinn náði
þar í kúastofunni styggr
stórorður hinn bráði.

8. Þessi ekki boðanna beið
og bistur hljóp að þegni
og skeldi í við skjalda meið
skjótt af öllu megni.

9. Randagrér af reiði skók
rekk af miklum þjósti,
maðurinn honum á móti tók
þá móðurinn óx fyrir brjósti.

10. Hinn er undir höggum sat
hugmóð kendi sannan,
hnefana reiddi hátt sem gat,
hvorugur sparði annan.

11. Fornt þá sannað fengu mál,
sem fólsku höfðu reista:
ærið verður ofsabál
út af litium neista.

12. Af því efni aukast má
arnarleirinn ljósi,
höldar gengu hólminn á
hraðir tveir í fjósi.

13. Hvor gaf öðrum hörð og stor
höggin þeygi góðu,
háll varð undir fótum flór
fyrðar saurinn óðu.

14. Mestu rimmu mátti sjá,
menn sig gerðu herða,
stafkarl hrumur stóð þar hjá
staðlaus tók að verða.

15. Gengu að sem glímdu tolf,
gegndi þetta furðu,
vott og óhreint var þá gólf,
virðar saurugir urðu.

16. Þá var meira fors en fríðr
fjósinu í um stundir,
skjóðu hrepti vopna viðr
varð hann síðan undir.

17. Heimamaðurinn hælkrók á
hinn nýkomna lagði,
vaskur datt og varla sá
við þvi hrekkja bragði.

18. Forn orðskviður fram kom þá,
flestir hygg eg sanni:
fellur opt til foldar sá,
sem fangið býður manni.

19. Aflið dró úr eldra hal,
olli þessu mæði,
komst á fætur kálfs í sal
kempan hin með bræði.

20. Gerði hann að rekknum rás
og reyndi manninn keika,
eptir þetta upp í bás
ýtar færðu leika.

21. Næsta var til nauða stefnt
niður með orku fleygði
seggurinn hal, og sín gat hefnt,
saman á kuðung beygði.

22. Kynja sterkur kappinn varð,
karlmenskunnar neytti,
hárið alt og hökunnar barð
hann af rekknum reitti.

23. Krankur stóð hjá karlinn þar
og kom fram engum vilja,
orkulaus til einskis var
ýta þá að skilja.

24. Skalf á beinum skepnan veik
og skjótlega þetta firnar,
að þegnar áttu þungan leik
þar fyrir aptan kýrnar.

25. Sjúki maðurinn sendi pilt
síðan heim til kvenna,
bað þær koma brátt, ef stilt
bardaga fengi þenna.

26. Sveinninn fór og sætur fann,
er sátu tvær í ranni
boðskap þenna birti hann
beint með fullum sanni.

27. Hringþöll eldri hljóp á stað,
en hin sat eptir kvinna,
þar kom undir hlunkur í hlað,
hljómur er opt af minna.

28. Fóta neytti fälda bil,
frá var bauga selja,
dunur heyrði og dynki til,
dúðist Rindar elja.

29. Hlaupa gerði svo til sanns
syanninn göngugreiði
hún var eins og hugur manns
harla fljót á skeiði.

30 Var sem fyki í vindi hyr,
og valurinn flygi um grundir,
þegar hann hefur sem bestan byr
báðum vængjum undir.

31. Var sem skotið örinni af
armbristinu væri
eða sem flaustur út um haf
undan vindi bæri.

32. Brúðurin hitti baulu hús
og bas í nauta ranni,
þar lá heiptar þykkju fús
þegninn ofan á manni.

33. Bað hann sér að bjarga sprund
og bót á nauðum vinna,
ofan af honum auðarlund
öflug tók þá kvinna.

34. Fengið hafði maðurinn merkr
munninn blán úr býtum,
og svo þrútnar allar kverkr
og afreitt skegg með lýtum.

35. Þundar veðri þannig lauk,
þegnar sættust eigi,
bjargið Týrs í burtu strauk
björtum seint á degi.

36. Kálfa mæðra höllin há
hafði færst úr lagi,
brotnir allir bjálkar þá,
bar það til í slagi.

37. Hef eg aldrei heyrt það sagt,
hólmgöngurnar snarpar
fyrir sig hafi í fjósi lágt
forðum hreystigarpar.

38. Íslendingar áttu fyr
opt í vopna göllum,
vildu aldrei virðar styr
vekja í nauta höllum.

39. Grettir höggin greiddi stór
og görpum lét á ríða,
aldrei hann í kúanna kór
kom til þess að stríða.

40. Gunnar háði geira þey
glaður á Hlíðarenda,
fyrða sló í fjósi ei
fleygir gullsins brenda.

41. Skarphéðinn, eg skýri frá,
skeinu veitti mengi,
en í fjósi aldrei sá
efldi stríð við drengi.

42. Vopna þing á velli tamt
var Sölmundar arfa,
Kári aldrei kveikti samt
kíf í ranni tarfa.

43. Björn með hreysti bragna vann
Breiðvíkingakappi,
flaugst ei á við fyrða hann
flórs í neinu slappi.

44. Þórður hreða þegna vo,
þessi bjó á Ósi,
breytti aldrei bóndinn svo,
að berðist inn í fjósi.

45. Vaskur mjög til víga fús
var Miðfjarðar-Skeggi,
flasaði aldrei flórs í hús
að fljúgast á við seggi.

46. Stórólfsson var sterkur mann,
hann steypti köppum víða,
Ormur gekk í uxa rann
ei til þess að stríða.

47. Skáld vandræða sköptin braut,
skýrar vísur orti;
Hallfreðr öngvan hjörva gaut
hrakti í kvígu porti.

48. Víglundur hinn væni kendr
vandist rómu kaldri,
slyngur til að slæma rendr
slóst í fjósi aldri.

49. Kjartan spilla kunni hlíf,
karlmanns hafði sinni,
þegninn aldrei þreytti kíf
þar sem naut voru inni.

50. Ófeigsson gaf úlfum steik
Oddur neytti stála,
háði aldrei hildar leik
hann í nauta skála.

51. Steindór tamur vopnin við
var á Eyri lengi,
þó lét hann í fjósi frið
fyrir sér eiga drengi.

52. Egill Skallagrímsson gaf
görpum höggin stóru,
tók í fjósi engan af
og ei þar veitti klóru.

Það er nú gott að Gengis Khan er ánægður

Má spyrja hvað þetta kostaði?

Ætli skuldaleiðrétting heimila nái þeirri upphæð?

Tchenguiz semur við Kaupþing

Úr dómsorði héraðsdóms ...

"Þegar lagt er mat á hvort ákærðu hafi misnotað aðstöðu sína hjá sparisjóðnum eins og þeir eru ákærðir fyrir verður að skera úr um hvort ásetningur þeirra hafi staðið til þess. Hér að framan var gerð grein fyrir heimild ákærða Ragnars, sem sparisjóðsstjóra, til að lána allt að 1.500.000.000 króna og mátti hann við ákvörðun um lánveitingu ganga þvert gegn lánareglum. Þá var og komist að því að óvarlegt væri að líta svo á að ákærðu hefðu ekki tekið fullnægjandi veð fyrir láninu. Þegar litið er til þessa er það niðurstaða dómsins að ósannað sé að ákærðu hefði á einhvern hátt mátt eða getað verið ljóst í byrjun október 2008 að þeir myndu með lánveitingunni binda sparisjóðinn þannig að hann biði fjártjón af. Þeir hnökrar sem voru á lánveitingunni, og varða mat á greiðslugetu og eignastöðu lántakans og vanhæfni ákærðu til að koma að lántökunni, breyta ekki þeirri niðurstöðu. Ákærðu brutu vissulega gegn verklagsreglum sparisjóðsins, en það eitt leiðir ekki til þess að ályktað verði að ásetningur þeirra hafi staðið til þess að misnota aðstöðu sína og stefna fé sparisjóðsins í stórfellda hættu eins og þeir eru ákærðir fyrir. Samkvæmt þessu verður að sýkna ákærðu af I. kafla ákærunnar." 

Allir sýknaðir í Exeter málinu

Landsbankinn keypti innistæðutryggingar í Bretlandi

Samkvæmt upplýsingum á vefsíðu FSA (Financial Services Authority) í Bretlandi voru Landsbankinn og Kaupþing með viðbótartryggingu (top-up) hjá FSCS (Financial Services Compensation Scheme) ofan á innistæðutryggingar á Íslandi. Þar var veitt bresk trygging fyrir því sem vantaði upp á allt að 50.000 pundum.

Ef rétt reynist þá hafa Bretar verið ábyrgir fyrir hluta af IceSave ábyrgðum frá því í júlí 2006!

Hvers vegna er þetta ekki í umræðunni?

Hvað er þetta stór hluti upphæðarinnar? 

Klisjur um almenna leiðréttingu

Í umræðunni um leiðréttingu skulda heimilanna láta þeir sem eru á móti þannig að verið sé að verðlauna skulduga syndaseli fyrir ábyrgðarleysi og gefa þeim óverðskuldað fé. T.d. eru klisjur eins og "þeir sem skulda mest fá mest" til að magna upp andúð gegn öllum tillögum um leiðréttingar. 

Mig langar til að sýna hérna með nokkrum einföldum dæmum hvernig málið lítur út. Ég tek dæmi um sex heimili sem hafa fjárfest í fasteignum sem kosta 30. 40. 50. 70, 100 og 100 milljónir og geri ráð fyrir að kaupendur hafi átt eigið fé upp á 10 milljónir nema hvað annar þeirra sem fjárfestu í 100 milljóna húsi átti 40 milljóna eigið fé og sá sem keypti 70 milljóna hús átti 20 milljónir.

Jafnframt geri ég ráð fyrir að hver kaupandi hafi tekið lán til helminga í íslenskum verðtryggðum krónum og afganginn í japönskum jenum.

Eins og sjá má þá er skellurinn sem sá sem keypti sér 30 milljóna hús verður fyrir (syndaselurinn sá arna!) upp á 22 milljónir. Ef hann hefði ekki skuldað neitt væri skellurinn 6 milljóna lækkun á fasteignaverði (og verðbólgurýrnun eignar í þokkabót). 

Sá sem keypti 100 milljóna hús tekur skell upp á  92 milljónir.

Ath. hér er ekki verið að reikna með tekjurýrnun og hækkuðu verðlagi sem hefur enn frekari áhrif til hins verra í lífskjörum viðkomandi.

Ath. líka að þeir sem eru að lenda verst í þessu eru þeir sem voru að stækka við sig húsnæði á síðustu 5 árum fyrir hrun. Þ.e.a.s. barnafólk. Ber þessu fólki að taka svona stórann skell á sig? Geta þau það?

 

Mér þykir réttlætismál að reynt sé að draga úr þessum skelli sem viðkomandi aðilar áttu ekki sök á heldur miklu frekar bankarnir og stjórnvöld. Þetta ætti að gera með almennri aðgerð án tillits til meintrar 'þarfar' viðkomandi. Þannig þætti mér ekki óeðlilegt að tapið sé t.d. helmingað þannig að sá sem keypti sér 30 milljóna hús þurfi 'einungis' að bera 11 milljónir en ekki 22. Að sama skapi ætti sá sem keypti 100 milljóna hús að fá t.d. 46 milljóna leiðréttingu á 92 milljóna skellinum. Það sem eftir stendur er stór skellur hvort eð er.

 

Þetta leysir ekki vanda allra og skuldirnar eru enn hærri en verðmæti húss. En þetta er réttlætismál af sama tagi og ábyrgð ríkissjóðs á innistæðum í bönkum sem voru 100% bættar. Þessa almennu leiðréttingu mætti keyra vélrænt á alla á stuttum tíma (hvernig hún er fjármögnuð er efni í aðra færslu).

Síðan þarf að skoða sérstaklega með aðgerðum svipuðum þeim sem þegar eru í gangi (en þarf að einfalda) hvernig unnt er að koma til móts við þá sem enn eru í vanda staddir með afborganir og yfirskuldsetningu.

Það er óábyrg stefna stjórnvalda, fjármálastofnana og sumra hagfræðinga að ætla að taka þennan þjóðfélagshóp frá og ætlast til þess að þeir beri skellinn að fullu jafnvel þótt einhverjir kunni að hafa efni á því. Það er hrópandi mismunum, óréttlæti og kúgun sem kann að koma margfalt til baka til þeirra er því beita. 

Mótmæli almennings benda a.m.k. til þess að margir ætli ekki að taka þessu hljóðalaust.

Hagsmunasamtökin dregin á asnaeyrunum

Fleiri greinar um málið

Þar sem Már Mixa gerir mér þann heiður að vitna m.a. í mitt blogg vil ég benda á að fleiri færslur um þessi mál má finna hér.

Lánin væru 16% lægri

Umræða um verðtryggingu skammt á veg komin

Fleiri eru farnir að taka undir sjónarmið mín varðandi verðtryggingu þ.e.a.s. að nota ætti sértæka vísitölu í samræmi við þá fjárfestingu sem lán er notað í.

Ég tel einnig að núverandi notkun neysluvísitölu sé verðbólguhvetjandi og að vísitalan ýki hina raunverulegu verðbólgu. Allt eru þetta risastór hagsmunamál fyrir íslenska þjóð enda veldur þetta skekkjum og eignatilfærslu. Vonandi fara enn fleiri að skoða þessi mál.

Lesa má meira um þetta í fyrri færslum hjá mér:

• Verðbólur sem springa og sértæk verðtrygging
• Enn um neysluvísitölu og verðtryggingu
• Nokkrar heimildir um hversu ótraustvekjandi neysluvísitalan er
• Neysluvísitalan er ofmetin
• Neysluvísitalan en ekki verðtryggingin er vandamálið
• Er verðbólgumælingin verðbólguhvetjandi?

Markmiðið að koma fólki út úr skuldafangelsi

Er að vakna áhugi á að hlusta og bregðast við?

Ég kynnti á sínum tíma (í haustið 2009) hugmynd um almenna leiðréttingu á skuldunum sem ég hef kallað Endurfjármögnunarleiðina, en hún krafðist aðkomu Seðlabanka Íslands að málinu. Ég fór og talað við marga aðila, m.a. þingmenn (og ráðherra) VG, Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks. Einnig hagfræðinga í HÍ og Seðlabanka Íslands.

Þetta var engin töfralausn en kynni þó að taka kúfinn af skuldavandanum. Þær (afar fáu) athugasemdir sem ég fékk voru að þetta væri tæknilega mögulegt annars vegar og hins vegar að þetta væri ekki mögulegt í núverandi umhverfi. Ég tel þetta enn tæknilega mögulegt og að ómöguleikinn sé spurning um vilja og pólitískan styrk ásamt mati á kostnaði gagnvart hagnaði við aðgerðirnar.

Niðurstaða mín var sú að það væri enginn áhugi hjá neinum (nema Lilju Mósesdóttur) að hlusta eða gera eitthvað þótt ekki væri nema að íhuga málið og meta kosti og galla. Viðhorfið virtist vera að fólk gæti bara sjálfu sér um kennt í hvaða stöðu það var lent í og vandi þess hefið ekki háan forgang ef nokkurn.

Mótmælin undir stefnuræðu forsætisráðherra hafa e.t.v. vakið einhvern áhuga, en þó er það ekki víst. Það kann nefnilega að vera að nú, eins og þá, séu ráðamenn duglegir í því að þykjast hafa áhuga þótt hann sé í raun enginn. Að sýna áhuga kann að kaupa þeim tíma og frið frá almenningi.

En það er vissulega von ef áhuginn er einlægur. 

Skuldavandinn ræddur á Alþingi